Product omschrijving
Variaties brengt tien brieven uit Cassiodorus’ Variae samen met het traktaat Over de ziel. De teksten ontstonden in een periode waarin het West‑Romeinse rijk uiteenviel en nieuwe politieke en culturele verhoudingen zich aftekenden. Cassiodorus zelf stond midden in deze veranderingen: jarenlang was hij ambtenaar en eerste minister onder de Gotische koning Theodorik, voordat hij zich terugtrok uit het openbare leven.
De brieven tonen hem als bestuurder en bemiddelaar. Hij schrijft namens de koning aan keizers, pausen, bisschoppen en legerleiders over recht, orde en verantwoordelijkheid in een tijd van instabiliteit. De taal is zorgvuldig, soms plechtig, steeds gericht op het bewaren van samenhang. In Over de ziel verschuift het perspectief. Hier staat niet het rijk, maar de mens centraal: wat de ziel is, hoe zij zich tot lichaam en verstand verhoudt, en wat menselijke identiteit draagt wanneer macht en functie wegvallen.
In deze combinatie tekent zich een beweging af van handelen naar bezinning, zonder dat beide sferen van elkaar worden losgemaakt. Publiek spreken namens gezag en reflectie op innerlijkheid staan naast elkaar en houden elkaar in evenwicht. Wat in het ene register op het spel staat, wordt in het andere hernomen. Lezen vraagt hier dat de lezer meebeweegt tussen deze registers, zonder zich definitief aan één ervan vast te klampen.
Juist daarin ligt de bijzondere betekenis van deze teksten. Zij laten zien hoe verantwoordelijkheid kan blijven bestaan wanneer politieke structuren wankelen, en hoe terugtrekking geen breuk hoeft te betekenen, maar een verschuiving van aandacht en opdracht. Cassiodorus’ geschriften hebben zo een sleutelrol gespeeld in het doorgeven van klassieke en christelijke kennis naar de middeleeuwen en behoren tot de weinige teksten waarin politieke ervaring en geestelijke reflectie in één samenhang worden bewaard.
De inleiding, het voorwoord van Paul van Geest en de toelichtingen maken deze context zichtbaar en openen de samenhang van deze teksten, zonder hun spanning te nivelleren.
Het boek verschijnt in de reeks Middeleeuwse Monastieke Teksten, waarin centrale monastieke geschriften worden uitgegeven als getuigenissen van geleefde spiritualiteit.
Joop van der Elst interviewde vertaler Joost Baneke overCassiodorus – Variaties. U kunt het interview terug luisteren door HIER te klikken.
Specificaties
ISBN9789463403610Oorspronkelijke titelVariae / De animaAuteur(s)CassiodorusVertaler(s)Joost BanekeOmvang208 pagina’sUitvoeringHardbackVerschijningsdatum21 januari 2025Verschenen in de serieMiddeleeuwse Monastieke Teksten
Recensies
Op: Christusrex, juni 2025
“In dat klooster schrijft hij een traktaat over de ziel dat gelukkig ook in deze voorbeeldige tekstuitgave is overgenomen. Van Cassiodorus is bijna niks in het Nederlands verschenen, wat deze uitgave extra belangrijk maakt.”
In Friesch Dagblad, 15 november 2025
“Een interessant voorbeeld van die christelijke bezinning op de ziel is te vinden bij de vroege middeleeuwer Cassiodorus, van wie onlangs zijn geschrift Over de ziel is verschenen in een mooie Nederlandse uitgave”
Tjerk de Reus
In: Hermeneus, maart 2026
“Baneke’s vertaling leest vlot en doet volledig recht aan Cassiodorus’ geraffineerde proza. (…) De omvangrijke inleiding tot het volume biedt een toegankelijk overzicht van Cassiodorus’ leven, werk en culturele context, en slaagt er met name goed in de Variae en De anima binnen Cassiodorus’ bredere oeuvre te duiden.”
Nicolas de Maeyer
