Product omschrijving
Wat kunnen we doen als het vertrouwen in de politiek afneemt en de samenleving verhardt? In De democratie begint bij onszelf onderzoekt Henk Smeijsters hoe we de democratie overeind kunnen houden in een tijd van polarisatie, populisme en autocratische politici die de rechtsstaat in diskrediet brengen. Smeijsters stelt dat hervormingen van het democratisch bestel weinig uitrichten als burgers het democratisch ethos niet in zichzelf verankeren. Democratie is geen vanzelfsprekendheid, maar vraagt om karakter, betrokkenheid en moreel besef.
Aan de hand van actuele voorbeelden uit Nederland, Europa en de VS laat Smeijsters zien hoe we – vaak ongemerkt – bijdragen aan de verzwakking van het democratisch bestel en de rechtsstaat. Maar juist omdat wij deel zijn van het probleem, kunnen we ook de sleutel tot de oplossing vormen.
Dit boek verbindt scherpe analyses met inzichten van klassieke en moderne denkers en wijst de weg naar een volwassen democratische cultuur, door bij onszelf te beginnen. Want de hoop ligt niet in nieuwe systemen, maar in een nieuwe burgerzin.
Met een voorwoord van Huub Buijssen
Wat dit boek bijzonder maakt, is de combinatie van scherpe analyse en persoonlijke oproep. Henk Smeijsters is geen afstandelijke commentator, maar een betrokken gids. Zijn andragogische filosofie – denken met praktische consequenties – richt zich op de leerbaarheid van democratisch bewustzijn en karaktervorming.
De democratie begint bij onszelf is een boek dat niet alleen gelezen, maar ook geoefend moet worden. Het daagt ons uit om opnieuw te overwegen wat het betekent om burger te zijn in een democratische rechtsstaat. Want wie de democratie wil behouden, moet haar eerst in zichzelf tot leven wekken.
Huub Buijssen
Gisteren met heel veel plezier het eerste exemplaar van het boek De democratie begint bij onszelf van Henk Smeijsters in ontvangst genomen. Een geweldig goed boek dat handvatten biedt hoe we zelf kunnen bijdragen aan het in stand houden en versterken van onze democratie. In deze tijd van polarisering en zo vlak voor de verkiezingen van zowel de Tweede Kamer als de gemeenteraden zeer aanbevelenswaardig.
Roel Wever, burgemeester van Heerlen op Facebook, 20 oktober 2025
Specificaties
ISBN9789463403740Auteur(s)Henk SmeijstersOmvang264 pagina’sUitvoeringPaperback met flappenVerschijningsdatum19 oktober 2025
Recensies
Auteur Henk Smeijsters is columnist voor De Limburger. Op 25 september schreef hij de column ‘De democratie begint bij onszelf’. U kunt het lezen door HIER te klikken.
Op 12 oktober was Henk Smeijsters te gast bij L1 Radio in het programma De Stemming. U kunt het luisteren door HIER te klikken.
Op de website van het Nexus Instituut staat een essay van Henk Smeijsters. U kunt het (gratis) lezen door HIER te klikken.
In: Sociologie Magazine, december 2025
“Ontegenzeggelijk wordt de democratie steeds meer uit zijn voegen gerukt. […] Henk Smeijsters vraagt zich in dit uitdagende boek af hoe het zo ver heeft kunnen komen. Uitdagend is zijn stelling (…) dat in democratieën de burgers er in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor zijn als de democratie averij oploopt.’’
René Gabriëls
In: Boekenkrant, 21 november 2025, ****
“’We moeten onszelf en elkaar aanspreken op wat we denken, voelen en doen, omdat sommige gedachten, gevoelens en handelingen beter zijn dan andere’ en ‘Het draait allemaal om karakter, en het karakter is een kwestie van morele persoonlijke ontwikkeling’. Het zijn de belangrijkste conclusies die Henk Smeijsters trekt in het boek De democratie begint bij onszelf, met als fraaie ondertitel ‘politieke levenslessen voor leerwillige burgers’. […]
In De democratie begint bij onszelf daagt Smeijsters de lezer uit na te denken over wat het betekent burger te zijn in een democratische rechtsstaat. Die democratie heeft volgens hem behoorlijk averij opgelopen, waarbij burgers volgens hem daarbij zelf verantwoordelijkheid dragen. […] Bijzonder uitnodigend om tot je te nemen is een 25 pagina’s tellende handreiking aan het eind van het boek, hoe je je door middel van persoonlijke vorming tot een goede democraat kunt ontwikkelen.”
Piet Halma
Op: Managementboek.nl, december 2025
“In De democratie begint bij onszelf beschrijft Henk Smeijsters polarisatie als een van de bedreigingen voor de democratie en benadrukt hij dat de democratie bij onszelf begint. Een oproep tot persoonlijke verantwoordelijkheid.”
In: Christen Democratische Verkenningen, Jaargang 2026, nummer 1, Gesignaleerd, 25 maart 2026
“Het boek van Smeijsters laat zich lezen als een morele gids, een oefening in burgerschap vanuit de hoofdstelling dat het onderhoud van de democratie bij onszelf begint. Democratie kan alleen standhouden als burgers zelf democratische deugden ontwikkelen en in hun eigen handelen toepassen. Smeijsters vertrekt vanuit de constatering dat in veel landen het vertrouwen in politiek en instituties afneemt, en dat polarisatie, populisme en autoritaire tendensen groeien. Veel oplossingen richten zich op nieuwe regels, systemen of politieke hervormingen, maar volgens Smeijsters lossen die weinig op als burgers zelf geen democratische houding hebben. Democratie vraagt vooral om persoonlijke kwaliteiten, zoals: verantwoordelijkheid nemen voor het publieke leven, openstaan voor andere meningen, bereidheid tot dialoog en compromis, respect voor rechtsstaat en minderheden. Democratie is een vorm van karaktervorming. Burgers zijn ook zelf onderdeel van het probleem. Zij dragen vaak onbewust bij aan de verzwakking van de democratie: door simplificaties en vijanddenken, door politieke onverschilligheid, door alleen het eigen belang te volgen. Omdat burgers mede onderdeel van het probleem vormen, zijn zij ook de sleutel tot herstel. De hoop ligt volgens Smeijsters in een vernieuwde burgerzin: betrokken, kritische en verantwoordelijke burgers die democratische waarden actief oefenen.”
